To dlatego w starożytnej Grecji pili bardzo mało wody
Nie od dziś wiadomo, że w starożytnej Grecji czy Rzymie pijano dużo wina. Jednak nie był to tylko wybór ze względu na smak i zamiłowanie do takich trunków. Powód był konkretny i mógł wpływać na stan zdrowia mieszkańców Aten.
- Grecy pili rozcieńczone wino, bo woda była trudna do zdobycia.
- Jakość wody w starożytnej Grecji była kluczowa dla zdrowia.
- Dostęp do wody definiował rozwój greckich osad.
Choć dziś lekarze zachęcają do regularnego picia wody, dla mieszkańców starożytnej Grecji taki zwyczaj byłby czymś niezwykłym. Grecy pili wodę znacznie rzadziej niż współcześni, a często zastępowali ją rozcieńczonym winem. Powód był zaskakująco prosty.
Rozwiąż quiz. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...
Quiz: Sprawdzamy, ile masz oleju w głowie. Norma to minimum 15/20 punktów
Starożytna Grecja była krajem stosunkowo suchym, z niewielką liczbą dużych rzek i długimi, gorącymi latami. Dobra jakościowo woda była cenna, trudna do pozyskania i nie zawsze dostępna dla wszystkich mieszkańców. Grecy rozróżniali wodę ze źródeł, studni i mokradeł, uznając część z nich za potencjalnie szkodliwą dla zdrowia.
Hipokrates oraz inni starożytni lekarze zwracali uwagę na jakość wody i jej wpływ na organizm. Powszechnym napojem było wino rozcieńczane wodą. Wedle niektórych źródeł, picie nierozcieńczonego wina uchodziło wręcz za przejaw barbarzyństwa. Woda była dobrem cenniejszym, niż nam się wydaje.
Kiedy myślimy o starożytnej Grecji, przed oczami stają świątynie, filozofowie i wielkie uczty. Rzadko jednak zastanawiamy się nad tym, skąd mieszkańcy Aten czy Sparty brali wodę. Tymczasem był to jeden z najważniejszych problemów codziennego życia.
Grecja nie dysponowała siecią wielkich rzek porównywalnych z Nilem czy Tygrysem i Eufratem. Górzyste ukształtowanie terenu, niewielka liczba naturalnych źródeł w pobliżu miast oraz długie, suche lata sprawiały, że woda była zasobem wymagającym starannego gospodarowania. Polis budowały studnie, cysterny i fontanny, ale zdobywanie wody nadal wymagało wysiłku.
Nie każda woda nadawała się do picia
Kluczowe znaczenie miała również jakość dostępnej wody. W traktacie "O powietrzach, wodach i okolicach" przypisywanym Hipokratesowi znajdują się rozważania na temat różnych rodzajów wód i ich wpływu na zdrowie. Szczególnie nieufnie podchodzono do wody stojącej, pochodzącej z bagien czy niektórych studni. Uważano, że może powodować rozmaite choroby i dolegliwości.
Oczywiście starożytni Grecy nie znali bakterii ani wirusów, ale na podstawie obserwacji potrafili zauważyć zależność między jakością wody a stanem zdrowia. Dlatego najcenniejsza była woda źródlana, czysta i stale płynąca.
Rozcieńczone wino było codziennością
To właśnie tutaj pojawia się odpowiedź na pytanie postawione w tytule. Skoro dobra woda była trudno dostępna i budziła pewne obawy, wielu Greków wybierało inny napój: wino mieszane z wodą. W starożytnej Helladzie był to standardowy element codziennej diety, spożywany zarówno podczas uczt, jak i zwykłych posiłków.
Co ciekawe, Grecy nie pili zazwyczaj mocnego, nierozcieńczonego wina. Takie zachowanie uznawano za niecywilizowane. Wino łączono z wodą w różnych proporcjach, tworząc napój słabszy od współczesnego wina, ale bardziej atrakcyjny i często postrzegany jako bezpieczniejszy od przypadkowo pozyskanej wody.
Woda miała także wymiar społeczny i religijny
Nie oznacza to jednak, że Grecy nie cenili wody. Wręcz przeciwnie. Była ona niezbędna do przygotowywania posiłków, rytuałów religijnych, higieny i codziennego funkcjonowania miasta. Jej znaczenie było tak duże, że rozwój wielu greckich osad zależał od dostępu do źródeł i sprawnych systemów magazynowania wody deszczowej.
Źródła: ZlotePrzeboje.pl, National Geographic, Grazia.it, Worldhistory.org