Włącz radio

35 lat później piosenka z 1991 roku nadal chwyta za serce. To jeden z najlepszych polskich hitów

3 min. czytania
12.11.2026 05:35
Obserwuj nas na Google

Niewiele polskich przebojów jest tak osobistych i przejmujących jak "List do M." zespołu Dżem. Utwór, który znalazł się na albumie "Detox" z 1991 roku, od ponad trzech dekad wzrusza słuchaczy. Dziś uchodzi nie tylko za jeden z najważniejszych utworów w dorobku grupy, ale także za jedną z najbardziej rozpoznawalnych polskich ballad lat 90. 

Ryszard Riedel, Festiwal muzyki Jarocin 1986
fot. Krzysztof Wojcik / Forum
  • Śpiewany przez Ryszarda Riedla "List do M."  to jeden z największych hitów lat 90. 
  • Piosenka z 1991 roku to jeden z najbardziej poruszających utworów Dżemu. 
  • Ballada to muzyczna spowiedź człowieka zmagającego się z własnymi słabościami. 

Początek lat 90. był niezwykle istotny w działalności zespołu Dżem. Z jednej strony popularność grupy stale rosła, a przeboje takie jak "Whisky", "Wehikuł czasu" czy "Czerwony jak cegła" zdobywały serca słuchaczy z całej Polski. Z drugiej zaś coraz większym problemem stawały się zmagania wokalisty, Ryszarda Riedla, z uzależnieniem. Właśnie w takich okolicznościach powstał album "Detox". 

Rozwiąż quiz. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Quiz. Dżem czy Lady Pank? Wstyd trafić mniej niż 15/20!

1/20 W którym zespole za mikrofonem stoi Janusz Panasewicz?

Historia piosenki "List do M.". Piosenka z 1991 roku chwyta za serce  

Sam tytuł "Detox" nawiązywał do prób wyjścia z nałogu i trudnych doświadczeń lidera jednego z najpopularniejszych wówczas zespołów w Polsce. Materiał nagrano w studiu "Giełda" Polskiego Radia w Poznaniu podczas sesji zrealizowanych w kwietniu 1991 roku. Co ciekawe, cały krążek miał powstać w zaledwie kilkadziesiąt godzin! 

Redakcja poleca

Na album trafiły takie perełki jak "Sen o Victorii" czy "Jak malowany ptak". Jego najmocniejszym punktem była jednak piosenka "List do M.". Autorem muzyki ponadczasowej ballady był basista grupy Beno Otręba. Tekst stworzyli natomiast wspólnie Ryszard Riedel i Dorota Zawiesienko. 

Oglądaj

Ballada z początków lat 90. nie starzeje się mimo upływu lat 

Utwór "List do M." jest listem Ryszarda Riedla do jego matki. W tekście wokalista zwraca się do niej, opowiadając o samotności, rozczarowaniu i poczuciu zagubienia. Pojawiają się również wątki zwątpienia, wyrzutów sumienia oraz prób rozliczenia się z własnym życiem.  

Redakcja poleca

Choć w słowach piosenki nie padają bezpośrednie odniesienia do narkotyków, wielu słuchaczy i komentatorów dostrzega w niej metaforę walki Ryszarda Riedla z uzależnieniem. W czasie powstawania "Detoxu" problemy zdrowotne wokalisty były już powszechnie znane. Utwór bywa więc również traktowany jako szczere świadectwo jego wewnętrznych zmagań. 

Ryszard Riedel podczas koncertu zespołu Dżem
fot. Instytut Pamięci Narodowej / Wikimedia Commons / PD-Polska / Ryszard Riedel podczas koncertu zespołu Dżem

Co zainspirowało piosenkę "List do M."? 

Inspiracją dla utworu były trudne doświadczenia życiowe Ryszarda Riedla, jego poczucie osamotnienia oraz skomplikowane relacje rodzinne w okresie walki z nałogiem. Piosenka miała być formą emocjonalnego dialogu z matką i próbą przekazania uczuć, których nie potrafił wyrazić w zwykłej rozmowie. 

Redakcja poleca

Siłą utworu okazała się jego uniwersalność. Mimo bardzo osobistego charakteru słuchacze odnajdują "Liście do M." własne doświadczenia związane z samotnością, tęsknotą czy poczuciem winy.  

Ryszard Riedel odszedł w 1994 roku. Zostawił po sobie wiele dzieł 

Niespełna trzy lata po wydaniu albumu "Detox" 30 lipca 1994 roku, Ryszard Riedel odszedł w wieku zaledwie 37 lat.  Na kilka dni przed śmiercią stan zdrowia wokalisty gwałtownie się pogorszył. Trafił do szpitala w Zabrzu, gdzie zmarł wskutek niewydolności serca.

Redakcja poleca

W 1993 roku ukazał się jeszcze album "Autsajder", ostatnia płyta studyjna nagrana z udziałem Ryszarda Riedla. Już sam jej tytuł dobrze oddawał wizerunek wokalisty, który przez wielu był postrzegany jako człowiek żyjący na uboczu i zmagający się z własnymi demonami.

Oglądaj

Źródło: ZlotePrzeboje.pl, viva.pl, ludzie.fakt.pl, muzeumpiosenki.pl, bibliotekapiosenki.pl