Cenzura chciała wyrzucić go do kosza. Dziś to klasyk PRL

• "Indeks" to polski dramat psychologiczno-obyczajowy.
• Jest sztandarowym przykładem kina moralnego niepokoju z lat 70.
• Cenzura PRL wstrzymywała premierę filmu przez cztery lata.

"Indeks" ujrzał światło dzienne w 1981 roku. Film z udziałem Krzysztofa Zaleskiego, Małgorzaty Niemirskiej czy Mariana Opani znalazł uznanie w oczach widzów i branży. Walczył m.in. o Złotego Lwa w konkursie głównym Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni. Dziś jest uważany za obraz kultowy, ale w PRL władze robiły wszystko, żeby Polacy go nie zobaczyli.

Rozwiąż quiz o filmach z PRL. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Tak cenzura PRL blokowała premierę filmu Kijowskiego

"Indeks" to "dziecko" reżysera i scenarzysty Janusza Kijowskiego. To jego pierwszy pełnometrażowy obraz nakręcony w 1977 roku. Nie on jednak jako pierwsze dzieło Kijowskiego został dopuszczony do dystrybucji. Przed nim swoją premię miało bowiem "Kung-fu" z 1979 roku.

Władze PRL ograniczały wolność twórczą i utrudniały życie filmowcom. Komunistyczna cenzura próbowała tłumić wszystkie dzieła krytyczne wobec ówczesnej sytuacji społeczno-politycznej. Tak stało się właśnie z filmem "Indeks".

Redakcja poleca

Ten polski film uznano za najważniejszy. Nigdy o nim nie słyszałeś

To wstrząsający film z lat 80. O tej zbrodni PRL niewielu pamięta

W przypadku tej produkcji naciski władz komunistycznych były tak silne, że doszło do rozwiązania całej znanej wytwórni o nazwie Zespół Filmowy "Pryzmat". Ostatecznie Polacy mogli poznać "Indeks" dopiero wtedy, kiedy na fali wydarzeń sierpniowych z 1980 roku doszło do częściowego rozluźnienia sytuacji politycznej.

O czym opowiada "Indeks"?

"Indeks" miał ostatecznie znaczny wpływ na przejściową demokratyzację polskiej kultury. W tym dramacie psychologiczno-obyczajowym Janusz Kijowski nawiązywał do wydarzeń z 1968 roku i pokłosia strajków niezadowolonych z ówczesnej sytuacji społeczno-politycznej studentów.

Ukazał historię Józef Moneta – studenta, który zdecydował się sprzeciwić opresyjnemu systemowi. Stawił się u dziekana za wydalonymi z niejasnych przyczyn z uczelni kolegami. To jednak nie przyniosło skutku, więc drążył sprawę dalej. Niebawem sam przypłacił to wyrzuceniem ze studiów.

Redakcja poleca

Tu kręcili kultowy film. Polacy nie mieli pojęcia, bo wygląda niepozornie

To najlepszy film 2025 roku. Polacy będą oglądać jak zaklęci

Tak o filmie "Indeks" opowiadał cytowany na stronie filmpolski.pl Janusz Kijowski:

Pomysł filmu narodził się z wypracowania szkolnego. Mój profesor w szkole filmowej Wojciech J. Has polecił nam podczas wakacji przygotować scenariusz filmu absolutoryjnego. Warunkiem tego scenariusza miała być adaptacja dowolnie wybranego tekstu z literatury polskiej. Ponieważ uważałem to za warunek bardzo drastyczny, postanowiłem posłużyć się tekstem opowiadania "Brat" Andrzeja Pastuszka, ale w sposób dowolny. Bohatera opowiadania przeniosłem w inne środowisko, dopisałem mu inny życiorys.